Onze omgeving. Ooit omschreven als een omgeving met hoogstaande architectuur met ruimtelijkheid, zowel binnen als voor wat betreft de omgevingsruimte, met het groen dat zeer fraai bij deze architectuur aansluit. En om architectuur gaat het en om cultureel erfgoed.

Als je de bovenstaande omschrijving leest dan is het bijzonder dat er architectuur bestaat die in harmonie is met het groene landschap, rustgevend en ingetogen werkt en toch ontspannend is vanwege de ruimtelijke opzet en mooie textuur. Dit was de opzet bij de bouw van zowel Gouden Leeuw en Groenhoven, maar ook de huizen in bouwplan 5. Het is het enige grootschalige complex van gebouwen met een woonbestemming die zuiver volgens het Forum-Structuralisme gerealiseerd is. De Structuralisme-periode in de architectuur bestrijkt de periode tussen 1959 en 1990. Een groep architecten van deze stroming noemden zich ook wel de Forum-groep, genoemd naar het gelijknamige tijdschrift. Ze verzetten zich tegen de idee├źn van het Nieuwe Bouwen, die volgens hen resulteren in te eenvormige en te grootschalige gebouwen.
Kenmerken van het structuralisme is dat de gebouwen zijn opgebouwd uit een aantal, veelal dezelfde, kleinere eenheden. De kleinste eenheden zijn terug te voeren op de menselijke maat. De gebouwen hebben vaak een opbouw die doet denken aan een soort dorp of kleine stad. De projecten hebben meestal een decentrale opbouw, collectieve ruimtes en meerdere  ingangen. De projecten zijn vaak voorbereid op toekomstige uitbreidingen. Dit kan door nog meer dezelfde elementen aan het gebouw te koppelen. De kubusvorm wordt veelal gebruikt in het structuralisme.
Door de steeds strengere isolatie-eisen in Nederland werd het steeds lastiger gebouwen volgens de principes van het structuralisme te realiseren. Bekende architecten uit deze stroming zijn: Piet Blom, Joop van Stigt (voor onze omgeving van toepassing), Aldo van Eyck en Herman Hertzberger. Enkele bekende gebouwen die vallen onder deze stijl:

  • Groenhoven, Gouden Leeuw, Bouwplan 5 Geerdinkhof, Amsterdam
  • De Kasbah, Hengelo
  • Kubuswoningen, (Blaakoverbouwing), Rotterdam
  • Burgerweeshuis, Amsterdam
  • Ministerie van Buitenlandse Zaken, Den Haag
  • Centraal Beheer, Apeldoorn
  • Ministerie van SZW, Den Haag

Als je in een groter verband kijkt naar onze hoek van de Bijlmer, dan zijn een aantal zaken in deze opvallend. Bij de ontwikkeling van de Bijlmer heeft o.a. voorop gestaan dat de Bijlmerdreef het karakter kreeg van een stadsstraat. Een geslaagde stadsstraat communiceert waar je je bevindt; in een centrumgebied, erbuiten of aan de periferie van een bebouwd gebied. Dit is b.v. goed herkenbaar bij de Apollolaan. Naarmate je verder van het centrumgebied afgaat, breken de gesloten gevelwanden steeds meer om plaats te maken voor steeds lossere bebouwingen in het groen. Dus vanaf de Amsterdamse Poort of zelfs al vanaf Ganzenhoef moet je zien dat de bebouwing steeds losser wordt en meer wegvaagt in het groen. Even tussendoor, het is dus strijdig met deze stroming wanneer in de toekomst het perifere deel van de dreef dichter bebouwd gaat worden, dat de parkeergarages verdwijnen en plaats maken voor gesloten gevelwanden, een woontoren van 21 bouwlagen bij Garstkamp wordt neergezet, etc. Kortom, het lijkt belangrijk wanneer we dit culturele erfgoed in ere houden. Zo zie je maar, als je vanuit een andere invalshoek naar een probleem kijkt, wordt het in dit geval ineens een uitdaging om te behouden van datgene dat goed is en een (onverwachte) meerwaarde heeft.
In dit licht wil ik nog wel iets kwijt. Ook de woningen in bouwplan 1 schijnen in het grijze verleden (of zelfs al daarvoor?) in aanmerking te zijn gekomen voor een architectuurprijs. Het ligt in de sfeer van de meeste en ruimste huizen en de meeste leefruimte om het huis per oppervlakte-eenheid. Welke bewoner weet hier meer van en kan ons daar iets over melden? Ik hoop dat dit soort stukjes iets luchtigs toevoegen aan de soms wel wat droge dossierkost. Wie daar een mening over heeft mag dat zeker eens Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..