Op de algemene ledenvergadering van 2004 heeft het bestuur toegezegd, naar aanleiding van een vraag van een van u, een kort historisch overzicht te maken van de erfpacht en Geerdinkhof.


Los van de geschiedenis, is de ontwikkeling van de erfpacht en het erfpachtstelsel voor ieder van ons in meer of mindere mate van belang. Rond 2027 zal de erfpachtcanon voor de meeste van u aangepast worden. In dat verband is de Vereniging van Amsterdamse Erfpachters van belang. De voorzitter van deze Vereniging gaf het dringende advies lid te worden, omdat er zeker met de Gemeenteraadsverkiezingen van 2006 een voornamelijk politiek strijd gevoerd zal moeten worden door alle erfpachters van Amsterdam. Erfpacht is n.l. politiek. Deze Vereniging is van mening dat het door Amsterdam gehanteerde stelsel van erfpacht maatschappelijk gezien eigenlijk niet meer verantwoord is en het Amsterdamse systeem is in vergelijking met alle andere grote steden in Nederland het voor de burgers meest onvriendelijke systeem. Deze Vereniging is van mening dat het Amsterdamse systeem sociaal onaanvaardbaar is.

Het is onmogelijk om als vereniging lid te worden. Uiteraard houdt de vereniging de ontwikkelingen in de gaten en kunnen we op de algemene ledenvergadering besluiten een aparte hiervoor commissie benoemen.

Inleiding
Sedert 1896 hanteert de gemeente Amsterdam het erfpachtsysteem. Dit systeem is in de loop van de tijd regelmatig aangepast. Voor de woningen op Geerdinkhof is de regeling van 1966 van kracht.

Onze woningen zijn gebouwd vanaf 1975 en gekocht voor de toen geldende marktprijs. De prijs voor de erfpacht was indertijd al pittig te noemen, maar kopers accepteerden dit. De economie groeide en de huizenprijzen stegen snel. De Gemeente Amsterdam was niet gul met degelijke informatie. Pas in 1977 verscheen in een oplage van 5000 exemplaren een boekje “Erfpacht in Amsterdam” met relevante zaken over erfpachtcanon, tussentijdse verhogingen en afkoopbepalingen. Een aantal kopers kocht de canon direct bij aankoop of iets later voor 50 jaar af, anderen accepteerden de toekomstige tussentijdse verhogingen (erfpacht is aftrekbaar voor de belastingen).

Indexering
Rond de jaren ’80 werd de eerste tussentijdse verhoging van de erfpachtcanons bekend gemaakt. Deze volgde de prijsindex van het CBS gedurende de 5 afgelopen jaren. Tot schrik van veel Geerdinkhofbewoners bedroeg deze verhoging ongeveer 50% van de aanvangscanon. (Dit percentage is niet voor ieder bouwplan gelijk, omdat de data van uitgifte van erfpacht verschillen). Juist in deze tijd daalde de waarde van onze woningen, weliswaar een algemene tendens, maar hier versterkt door het negatieve Bijlmereffect. Bovendien steeg de hypotheekrente tot boven de 12%. Helaas moest een aantal woningen geveild worden omdat de toenmalige bewoner door dit alles in de financiële problemen kwam.

Voor de te verwachten verhoging rond 1985 sloeg velen de schrik om het hart. Uiteindelijk ging deze ongeveer 29% bedragen. In 1984 besloot de vereniging een commissie erfpacht op te zetten, in samenwerking met de eigenaarsverenigingen van Gouden Leeuw, Groenhoven en Huntum. Deze commissie is gedurende 6 jaar actief geweest met enquêtes, onderzoek, veel brieven en overleg met o.a. het Ministerie van Economische Zaken, de commissie van Bijstand in Amsterdam en in een later stadium met raadsleden en wethouders van de gemeente Amsterdam; een sterk politieke lobby dus. Door de commissie werd gewezen werd op de vermeende onrechtvaardigheid van de indexering, de berekening hiervan en de zware financiële consequenties, die dit alles had voor veel bewoners van koopwoningen in de Bijlmermeer. De commissie werd juridisch bijgestaan door Mr. Koeman. De kosten werden betaald uit een vrijwillige bijdrage van de bewoners, het z.g. erfpachtfonds. Dit fonds werd beheerd door het bestuur. In de loop van de tijd is dit fonds gegroeid tot een kleine 20.000 gulden.

Door deze discussie heen liep de in 1988 opgestarte discussie in gemeentekringen met betrekking tot de modernisering van het erfpachtstelsel. Voor de gemeente Den Haag betekende dit b.v. dat het erfpachtcontract voortaan eeuwigdurend zou zijn. Amsterdam hield vast aan een 50-jarig contract, maar met de mogelijkheid om de canon voor langere tijd (100 jaar) af te kopen. Voor zover bekend, hebben weinig bewoners hiervan gebruik gemaakt Ook werden er voorstellen uitgewerkt om een geïndexeerde canon voor eigenaar-bewoners praktisch uit te sluiten.

Modernisering erfpachtstelsel
Op 19 december 1990 aanvaardde de Gemeenteraad van Amsterdam een voorstel in het kader van de modernisering van het erfpachtstelsel, dat van belang was voor alle erfpachters van Geerdinkhof, die de canon niet, of niet direct bij aankoop van de woning, maar later hadden afgekocht.
Dit voorstel hield het volgende in:
1. Erfpachters, die niet hadden afgekocht, werd eenmalig de mogelijkheid geboden alsnog af te kopen op basis van de canon bij uitgifte,
2. Erfpachters, die niet wilden of konden afkopen, werd eenmalig aangeboden over te gaan tot een vaste canon, die gelijk was aan de canon bij uitgifte. De bestaande regelingen voor afkoop of verlenging bleven van toepassing.
3. Voor erfpachters, die tussentijds, dus op geïndexeerde canon, hadden afgekocht, werd een nieuwe afkoopsom berekend op basis van de uitgifte canon. Het verschil tussen de betaalde afkoopsom en de nieuwe afkoopsom werd terugbetaald, of omgezet in een verlenging van de afkoopperiode.

Volledig terug naar af oordeelden B en W niet haalbaar in verband met de kosten; de reeds betaalde erfpacht tot 1990 werd niet terugbetaald. Iedere koper, die voor het aanbod in aanmerking kwam, kreeg individueel een offerte van het grondbedrijf. De commissie heeft zich ingezet om de procedure tussen Gemeente en erfpachters in goede banen te leiden, maar omdat ambtelijke molens langzaam malen heeft de afwikkeling lang geduurd.

5-jaarsgroep
Bij het raadsbesluit werd een groep eigenaars, die na 19 december 1985 de woning had gekocht uitgesloten. Het motief van de raad hiervoor was, dat zij de verhoogde erfpachtscanon hadden teruggezien in een lagere aankoopprijs van hun woning. Wel werd aangeboden, de erfpachtcanon voor de rest van het contract te bevriezen of de mogelijkheid af te kopen voor 125% van de aanvangscanon.

Deze laatste groep eigenaars bleef uiteraard ontevreden en verenigde zich in de z.g. “5-jaars groep”. Op gelijke wijze getroffen eigenaars van Groenhoven, Gouden Leeuw en Huntum sloten zich hierbij aan.
De groep probeerde op allerlei wijze de gemeente alsnog op andere gedachten te brengen met als argument het onrechtmatig handelen door verschillen in erfpachtcanons te creëren. Tijdens deze langdurige en taaie procedure haakten commissieleden af, of verhuisden.

Commissie Erfpacht
In 1998 besloot de ALV het door het bestuur beheerde geld (Fl.19.000.-) voor de erfpachtzaak ter beschikking te stellen van de nog actieve commissie, die dit ging gebruiken voor het voeren van een proefproces tegen de Gemeente Amsterdam. Afgesproken was dat Gouden Leeuw en Geerdinkhof ieder de helft van de proceskosten zou betalen. In 1998 werd door het bestuur van Groot Geerdinkhof 19.000 gulden overgemaakt naar de rekening van Gouden Leeuw. 475 gulden bleef in kas van Geerdinkhof en Groenhoven deed niet mee!
Hoewel de advocaat H.A.Sarolea ver onder de offerteprijs van 39.000 gulden is gebleven heeft Gouden Leeuw nog steeds geen afrekening gestuurd. De leden van Groot Geerdinkhof hebben daar wel recht op; wat is er betaald en hoeveel is er overgebleven.
Via de politiek werd door de commissie Erfpacht in januari 2001 bereikt, dat alsnog 28 erfpachters teruggingen naar de aanvangscanon en het teveel betaalde inclusief rente terugbetaald hebben gekregen, gerekend vanaf januari 2001 tot het moment van herstel.
Een erfpachter in Geerdinkhof kreeg in januari 2001 het voordeel van de twijfel en kreeg wel alles terug, gerekend vanaf 19 december 1990 tot het moment van herstel + de wettelijke rente, maar dat was dus maar een van de 28.
De proefpersoon van Gouden Leeuw kreeg dat ook terug, maar dan via de rechter!
De commissie Erfpacht kijkt met belangstelling uit naar de afrekening van Gouden Leeuw

Hoe verder?
Voor de meeste bewoners op Geerdinkhof zal de erfpachtcanon rond 2025-2027 herzien worden. Zowel voor degenen die afgekocht hebben als voor degenen die een jaarlijkse canon betalen. Op basis van de ervaringen van huizenbezitters in Amsterdam die recentelijk al met een herziening te maken hebben gekregen, is een forse verhoging van de jaarlijkse erfpachtcanon - op basis waarvan de afkoopsom o.a. bepaald zal gaan worden naar verwachting - bepaald niet uit te sluiten. Dit is een van de aandachtspunten van de Amsterdamse vereniging van erfpachters.

Wie meer wil weten over erfpacht in de Gemeente Amsterdam zie: www.erfpacht.amsterdam.nl en www.erfpachters.nl
U kunt bij de Vereniging van Amsterdams erfpachters Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. en u kunt zich Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. De kosten van het lidmaatschap bedragen 23 euro per jaar.

Overigens worden sinds 1987, te beginnen bij ons laatst gebouwde plan van het Bouwfonds, koopwoningen in de Bijlmer verkocht inclusief 50 jaar afgekochte erfpacht.

Erfpacht en WOZ-waarde
Een neveneffect van het erfpachtstelsel is dat in de bepaling van de WOZ-waarde van de woning de hoogte van de erfpacht van belang is om de waarde van de grond, alsof deze in eigendom was, te bepalen. De belastingrechter heeft in een uitspraak over de vorige WOZ-waardebepaling geoordeeld dat de afkoopsom voor 100 een goede benadering is voor deze waarde van de grond. In een volgend bulletin - als er meer over de WOZ-waarden bekend is - zal hier nader op ingegaan worden.