Op zoek naar een passend diertje voor de zomeruitgave van dit bulletin kon ik natuurlijk de mug niet overslaan. Ik zal U niet vermoeien met allerlei maatregelen om muggen te verdelgen, maar probeer iets meer te vertellen over het leven van de mug.

Zoals bij ieder insect begint het verhaal met een eitje. In dit geval gelegd op het wateroppervlak, want muggenlarven leven in het water. En niet zomaar ieder water. Zwangere muggenvrouwtjes zoeken meestal geen grote wateroppervlakken op van een meer of vijver, maar meer de kleine, liefst wat vervuilde, plasjes. En daarbij worden ze door de meeste mensen goed geholpen! Moeten ze in de vrije natuur op zoek naar kleine plasjes langs de oevers, tussen het riet, drassige landjes of modderplassen, zoniet in onze, door mensen, ingerichte omgeving. Hier vinden ze, zelfs in heel droge periodes, een keur van goede plekjes om de kinderen veilig achter te laten.

Een kleine greep:
Regengoten, regentonnen, putjes, half gevulde gieters, tuinvijvers met moerasgedeeltes, het kleine laagje water in plantenpotten en schotels, een natte kruipruimte. Kortom zowel buitenshuis als binnenshuis vinden de muggen volop gelegenheden om de kroost een goede toekomst te bezorgen. Het water moet alleen niet te schoon zijn want de larven voeden zich met allerlei micro-organismen van zowel plantaardige als dierlijke oorsprong.
Bij hoge temperaturen in de zomer gaat de ontwikkeling heel snel. Al op de tweede dag komen de eitjes uit en de larven groeien in acht dagen volledig op, bij voldoende voeding natuurlijk. Al twee dagen na de verpopping breekt de mug door de cocon en vliegt vanaf het wateroppervlak de liefde tegemoet. Dat is namelijk de eerste en enige opdracht van de meeste volwassen insecten. De mannetjes vliegen in zwermen rond en het vrouwtje hoeft maar een keer langs of door zo’n zwerm te vliegen en een bevruchting vindt plaats. Dat hoeft maar een keer in haar leven. Nu valt dat wel mee bij muggen, de vrouwtjes leven maar zo’n drie weken en de mannetjes zelfs maar twee. Zodra het wijfje is bevrucht moet ze ergens bloed zuigen om de eitjes in haar lijf tot ontwikkeling te laten komen. En daarmee is het duidelijk dat alleen de zwangere vrouwtjes steken!

Overigens zijn mensen niet de eerste keus voor de gewone steekmug, maar vogels, die zijn hun grote favorieten. En daarna pas de andere warmbloedigen.
De hoeveelheid bloed dat ze na een succesvolle prik op kan zuigen is voldoende om ongeveer 100 eitjes te laten ontwikkelen, die zet ze dan na drie dagen af. Daarna probeert ze opnieuw bloed te zuigen voor de tweede lading eitjes.Ze heeft in totaal ongeveer 700 eitjes bij zich zodat de drie weken die haar zijn gegeven nuttig besteed worden.(Tenzij ze voortijdig aan haar einde komt tegen onze slaapkamermuur natuurlijk!)
De mannetjes hebben alleen aan een beetje nectar voldoende om in de zwerm mee te kunnen vliegen. Natuurlijk zijn wij niet de grootste vijanden van de mug, misschien wel de agressiefste. Neem bijvoorbeeld een gemiddelde boerenzwaluw; die vreet wel duizenden muggen per dag. Een gemiddeld zwaluwgezinnetje verorbert naar schatting 50.000 insecten (meest muggen) per week. Maar onderschat ook de vissen niet! Iedere landende mug op het wateroppervlak trekt de aandacht van allerlei insecteneters. En dat zijn niet alleen forellen, maar in onze wateren vooral voorns en baarzen. Maar ook de schaatsenrijders, libellen, waterjuffers, roofvliegen en andere roofinsecten slaan een stevige bres in de muggenvoorraad. Muggenlarven zijn zelfs een van de meest favoriete prooien van vissen, salamanders en andere waterrovers.

Eigenlijk zijn muggen het hele jaar actief en niet alleen in de zomer. In alle jaargetijden kunnen ze vliegen zolang de temperatuur boven de 8-10 graden is. Alleen gaat de ontwikkeling bij hogere temperaturen veel sneller. Daardoor kan het gebeuren dat bij de eerste warme voorjaarsdagen een ware muggenexplosie plaatsvindt als vele larven tegelijk verpoppen en uitvliegen. De larven in het water kunnen uitstekend overwinteren, ook onder het ijs. Aquariumliefhebbers weten dat, zij kopen gewoon een portie rode muggenlarven bij de aquariumwinkel en bewaren die dagen in de koelkast. Zo kunnen ze elke dag verse muggenlarven voeren. Uit deze rode larven ontstaan echter GEEN steekmuggen, maar dansmuggen. De steekmug heeft grijze of zwarte larven. Nog een paar misverstanden over muggen:

  • Muggen komen niet op licht af.Zij worden gelokt door lichaamswarmte en lichaamsgeur. Dus zo’n blauwe lamp met rooster werkt niet tegen muggen.
  • Houd een vliegenmepper bij de hand. En liever geen krant of slipper. Dat zit zo: Als de opgevouwen krant of slipper richting de mug (of vlieg) beweegt dan duwt ie een luchtlaagje voor zich uit. En die is net iets eerder bij de mug dan de krant of slipper en die ‘splitsecond’ is voldoende om het diertje te alarmeren. Echter, de vliegenmepper is gemaakt van gaas of bevat in ieder geval voldoende gaatjes om de lucht door te laten. Dus geen luchtlaagje om het insect te waarschuwen!

Als de mug u dan toch heeft gestoken ontstaat er een jeukend bultje. Dat wordt veroorzaakt door het speeksel dat de mug eerst inspuit voordat zij Uw bloed opzuigt. Dat speeksel bevat stofjes om stolling van het bloed tegen te gaan en zorgt er voor dat het bloed richting de steekplek beweegt.
Hoewel de mannetjes niet steken kunnen ze U natuurlijk wel uit de slaap houden met hinderlijk gezoem. Maar voordat U mept kunt U nog even nagaan of U met een onschuldig mannetje of een kwaadaardig vrouwtje te maken hebt. Het mannetje heeft namelijk gevederde antennes en het vrouwtje eigenlijk alleen twee dunne draadjes. En naast de steekmuggen heb je ook nog dansmuggen, langpootmuggen en nog veel meer soorten. Wanneer heb je met een steekmug te doen? Ook dat is gemakkelijk te zien. Steekmuggen houden het achterste paar poten in de lucht als ze op de muur of het plafond zitten. Allemaal informatie zodat u niet de verkeerde insecten doodslaat! Voor de duidelijkheid heb ik twee foto’s bijgevoegd, één van een steekmug en één van een dansmug.