U kent ze natuurlijk wel, telkens als je iets oppakt in de tuin of bladeren opveegt of onkruid wiedt, kom je ze tegen: pissebedden.  En……zoals altijd met die enge kriebels zijn ze, ook al hebben ze een rotnaam, natuurlijk weer heeeel nuttig. Zeker net als oorwurmen en spinnen en duizendpoten, hoor ik u al denken. Nou, ik zal een poging doen ze in een iets gunstiger daglicht te stellen. Allereerst: het zijn geen insecten, maar schaaldiertjes, om precies te zijn: kreeftachtigen. Een van de weinige soorten die buiten het water voorkomen. In Nederland leven enkele tientallen soorten. Ze hebben allemaal zeven paar poten en twee voelsprieten en zijn voorzien van een harde schaal (het uitwendige skelet) die ze iedere vier weken verwisselen voor een nieuwe, omdat ze er steeds uitgroeien. Overdag zult u ze niet snel tegenkomen en al helemaal nooit in de zon. Dit zijn echte liefhebbers van donkere, vochtige ruimtes.

“En wat voeren ze daar dan allemaal uit?”, denkt u misschien. Nou, wat alle levende wezens bezighoudt: eten en voortplanten. En in dat eten zit natuurlijk die nuttige functie.
Ze leven uitsluitend van plantaardig materiaal dat al dood is. Verzot zijn ze op rottende groenten en fruit en als u een composthoop heeft, is dat eenvoudig te constateren. Maar ook dode bladeren en half verrot hout vinden ze heerlijk. Doordat de pissebedden lekker dooreten hebben schimmels minder kans. Ze helpen dus mee de rommel in de natuur om te zetten in vruchtbare grond. Natuurlijk geholpen door een leger andere enge vriendjes zoals wormen, mieren, engerlingen en springstaartjes.

Ja, en ook dit soort diertjes heeft last van hormonen! Er wordt dus stevig voortgeplant onder de bladeren en de tegels van uw tuin. De vrouwtjes paren meerdere keren per jaar met verschillende mannetjes (ook dat nog). Het verbaast u misschien, maar het mannetje klimt gewoon op het vrouwtje, zoals bij heel veel dieren en bevrucht haar. Maar dan blijkt er toch een eigenaardigheid: het vrouwtje heeft twee vagina’s! Gelukkig heeft het mannetje twee penissen dus na wat draaien en keren is ze aan twee kanten bevrucht. Na de bevruchting gaat het vrouwtje eitjes produceren die ze opslaat in een buideltje dat onder haar lichaam hangt. Afhankelijk van de temperatuur komen de eitjes na enige weken uit en door al dat gekrioel breekt het buideltje open en kunnen de jonge pissebedjes hun eigen weg gaan. Van enige opvoeding is geen sprake natuurlijk. De kleintjes zijn nog wit en zacht, maar weten direct wat ze kunnen eten en waar. Ze groeien heel snel en in hetzelfde jaar zorgen zij alweer voor nieuwe jongen. Heel soms, bij voedselgebrek, zullen ze zich vergrijpen aan levende plantjes en kunnen zelfs enige schade veroorzaken. Als u nu zorgt voor wat plekjes met dode bladeren of zelfs wat groente- en fruitafval dan kunnen ze hun nuttige functie vervullen en blijven ze van uw plantjes af. Uiteraard vormen zij zelf vaak de hoofdschotel op menig menu. Vooral kikkers en padden eten weer heel veel pissebedden, maar ook egels en spitsmuizen lusten ze rauw! Vooral die kleintjes, die nog wit en zacht zijn.

O ja, en dan die naam: ik heb even gegoogled om daarachter te komen.Wikipedia houdt het er op dat de pissebedden vroeger hielpen bij het urineren. Hoe wordt niet vermeld. Maar deze uitleg kwam ik ook tegen:
Vroeger dacht men dat deze diertjes zouden helpen bij plasproblemen. Schijnbaar produceren ze afweerstoffen die ze beschermen tegen vijanden en die zouden mensen kunnen helpen tegen bedplassen. Zelfs het eten van gemalen pissebedden hoorde bij de therapie. Ook het in bed leggen van deze diertjes zou helpen tegen bedplassen.
Gelukkig hebben we andere manieren gevonden om deze problemen te verhelpen...

PS: Als u pissebed een vervelend woord vind, dan is urineledikantje wel een aanvaardbaar synoniem.