Deze keer eens een vogel die wel degelijk in onze wijk voorkomt, maar toch weinig wordt opgemerkt, totdat hij toeslaat natuurlijk! De sperwer. Over het algemeen zit hij verscholen in een boom of struik om van daaruit bliksemsnel toe te slaan.
Fauna sperwer 1


Sperwers maken uitsluitend jacht op tuinvogeltjes, maar de vrouwtjes, die een flinke slag groter zijn dan de mannetjes, kunnen ook grotere prooien aan als merels, lijsters en zelfs tortels en duiven.
Ze gaan veel spectaculairder te werk dan torenvalken of buizerds. Valkjes kunnen we regelmatig zien jagen. Ze hangen dan 'biddend' in de lucht en speuren de grond af naar muizen. Buizerds zitten meestal, duidelijk zichtbaar, op paaltjes of lage boomtakken en speuren de omgeving af naar prooi of aas. Daarin zijn ze niet eenkennig, ze pakken net zo makkelijk een kever als een regenworm en zijn vaak gespecialiseerd in aangereden wild (aas). Vandaar die grote belangstelling voor onze snelwegen ...

Zo niet de sperwer! Deze verschijnt als een flits uit het niets en grijpt in een fractie van een seconde zijn prooi. Als het niet direct lukt, zal hij zijn prooi achtervolgen dwars door dicht struikgewas. Vandaar dat sperwers zich regelmatig doodvliegen tegen openstaande ramen of glazen deuren. Op de site van Werkgroep Roofvogels Zeeland las ik: 'Van 13 van de 16 in Zeeland geringde sperwers die dood zijn teruggevonden, is de doodsoorzaak bekend: 10 keer had een sperwer zich doodgevlogen tegen glas en 3 waren er verongelukt in het verkeer.'
Sperwers jagen steeds vaker in stedelijk gebied. Ze worden dan ook tot in het centrum van Amsterdam gezien. In de afgelopen jaren heb ik drie keer van bewoners gehoord dat ze een plukkende roofvogel in de tuin aantroffen. Twee stuurden ook een foto van de rover naar me op, dank daarvoor. Ik heb ze bij dit artikeltje geplaatst.
Op de eerste foto, van Wouter van Rennes, werd een stadsduif geplukt, gewoon op de tuinbank en later op het terras. Op de tweede foto, van Ed Peereboom, was zojuist een merel geslagen, die direct werd geplukt in de besneeuwde achtertuin.
Zelf heb ik een sperwer enkele keren voorbij zien komen op het noordelijke deel van de Bijlmerweide. Tot twee keer toe schoot hij heel laag over de grond voor me langs. Dat gaat met een enorme snelheid. Vlak daarna zat de vogel alweer op een lage boomtak op de uitkijk naar prooi.

Fauna sperwer 2

De vogelbescherming geeft allerlei getallen over de sperwer (en alle andere Nederlandse vogels), bijvoorbeeld dat er maar vier- tot vijfduizend broedparen zijn in Nederland. Dat is minder dan torenvalken en maar de helft van het aantal broedende buizerds.
De sperwers blijven hier het hele jaar, al kan het wel wat drukker worden in de winter, want als het in het noorden erg koud wordt, schuiven die sperwers wel wat op in zuidelijke richting. Sperwers komen overigens in bijna heel Europa voor. (De sperwers in Azië trekken wel degelijk, de Russische en Chinese sperwers bevinden zich 's winters in India, Thailand en Vietnam).

Ze broeden in bomen, meestal naaldbomen, maar die staan dan wel in een bosje met veel onderbegroeiing. Ze brengen één nest per jaar groot, meestal met drie tot vijf jongen. Uiteraard broeden ze in het voorjaar, zodat er voldoende prooien voorhanden zijn om de jongen te voeden.
Dat sperwers steeds vaker in steden en dorpen jagen is goed verklaarbaar. Vooral in de winter trekken veel vogels richting de stad, want daar staan de voedertafels en hangen de vetbollen. Verder hangen er nestkasten voor mezen en broeden er ook nog mussen en spreeuwen in huizen, onder bruggen en viaducten. Een geschikt jachtterrein voor de sperwers natuurlijk!
Een tweede reden zou kunnen zijn dat het aantal haviken flink is toegenomen. Die broeden en jagen in bosgebieden en zijn een slag groter dan sperwers, zodat deze opschuiven richting het stedelijk gebied.

Open terrein zullen sperwers meestal mijden, want ze zijn afhankelijk van dichte dekking om vandaaruit toe te slaan. Op de verspreidingskaart van Nederland zien we dan ook dat er in Groningen, Friesland en de polders geen of weinig sperwers zijn. Die gebieden zijn weer beter geschikt voor torenvalken en buizerds.
Dus vindt u in de tuin of in het plantsoen hoopjes veren, dan is er goede kans dat het de plukplaats van een sperwer is. En bedenk dat het plaatsen van mezenkasten, voederplankjes en vetbolletjes ook heel voordelig is voor sperwers!

Ik wens u een prettig najaar; geef uw ogen goed de kost.