De verzamelaar in deze aflevering doet aan postzegels en boeken. Aan de koffie bij Leo Barning en zijn vrouw Henny komt het gesprek al snel op Amsterdam. De verzameling van Leo staat boven. Boekenkasten vol. Geschiedenisboeken, romans en sciencefiction. Nieuwe boeken en oude. Maar vooral boeken over Amsterdam, zeven strekkende meter. Amsterdam is Leo's passie en daarvan getuigen de boeken.

Zowel Leo als zijn vrouw zijn geboren en getogen in de hoofdstad. Begin jaren zeventig woonden zij korte tijd in Hoogezand. Heimwee bracht ze al na zeven maanden terug in Amsterdam waar ze nooit meer weg willen. Na zijn pensioen is Leo de ochtenden gaan werken in een appartementencomplex in de Emmastraat.

Hoe het begon
Leo's passie voor boeken vindt zijn oorsprong in z'n jonge jaren. Thuis werd het lezen hem met de paplepel ingegoten. Als kind van een jaar of acht, negen was hij al een verwoed lezer. Bij de leesles op school trok hij zijn eigen plan. Waar de anderen halverwege het boek waren, daar was Leo al aan de laatste bladzijde toegekomen. Ook thuis was zijn leesdrift groot; na schooltijd thuisgekomen, pakte hij als eerste een boek. Tegen etenstijd riep zijn moeder 'Leo!.. Leo!' en steevast kreeg zij te horen: 'ik lees!' Dit leverde hem al snel de bijnaam 'Lees' op.
Leo's moeder stimuleerde het lezen enorm. Vaak nam zij een boek voor hem mee en samen gingen ze naar de Noordermarkt waar een man met een kraam vol afgekeurde bibliotheekboeken stond. Voor een dubbeltje kochten ze dan een exemplaar, vaak over geschiedenis en scheepvaart. Thuis werden de boeken gekaft met rood papier.

Bibliotheek
Het spreekt bijna vanzelf dat ook de bibliotheek een vertrouwde plek voor Leo was. Wekelijks liep hij van de Daniel Stalpertstraat naar de Wijdesteeg, waar destijds de jeugdbibliotheek was. Een wandeling van zo'n twee kilometer. Ter plekke las hij dan een uurtje en ging met een stapel andere boeken onder de arm weer terug naar huis. 'Amsterdam was toen nog vrij rustig en onderweg was er enorm veel te zien,' vertelt Leo. Op deze wandelingen werd ook zijn passie voor Amsterdam geboren.
Leo's ouders waren gescheiden en met zijn vader had hij geen contact. Toen zijn vader was overleden, kwam Leo voor het eerst in diens huis om een en ander te regelen. Daar bleek een grote verzameling boeken over Amsterdam te staan. Toeval? Of toch geestverwantschap? De boeken kwamen bij Leo en de verzameling werd groter. 'Een verzameling ontstaat,' zegt hij, 'je denkt niet van de één op de andere dag: wat zal ik eens gaan verzamelen?' Maar dat de aanzet tot deze Amsterdam-verzameling in Leo's jonge jaren is gelegd, is duidelijk.

De verzameling
Als hij thuiskomt van het werk begint hij - net als vroeger na schooltijd - met lezen. Wat Amsterdam betreft is hij een alleslezer. Hij heeft geen echte voorkeur voor bepaalde onderwerpen. 'Mijn interesse is heel breed: scheepvaart, Jodendom, de VOC, de Jordaan, het Rijksmuseum, Artis, de musea, markten en de unieke grachtengordel... over van alles is geschreven en alles is interessant.' Vaak is het weinig lezen en veel kijken. 'Erg leuk vind ik de boeken die platen of foto's tonen van vroeger en nu.'
Leo laat zo'n boek zien. 'Het is bijzonder om te zien hoe sommige plekken in de stad compleet zijn veranderd en dat er plaatsen zijn waar dat veel minder is,' vertelt Leo en hij laat een paar voorbeelden zien. Platen in boeken. Uit oudere boeken zijn de gravures er vaak uit gehaald omdat ze los meer opleveren dan het boek. Doodzonde vindt Leo dat. Een aardige anekdote is dat bij de oprichting van de Vereniging voor Antiquaren ook de vraag aan de orde was of prentenhandelaren moesten worden toegelaten. Een der aanwezigen fulmineerde: 'Wat? Die boekenslopers, dat nooit.' Maar een exlibris, een naam, een signatuur of een opdracht in een boek kan Leo wel waarderen. Het draagt bij aan de provenance van een boek. Hij verbaast zich er wel over dat mensen soms zo snel afstand doen van een boek dat hun cadeau is gedaan bij een of andere gelegenheid.

Favoriet
Amsterdam moet niet alleen in woord, maar vooral ook in beeld gevangen zijn. Boeken van kunstenaars die Amsterdam uitbeelden, zijn dan ook rijk vertegenwoordigd. Van deze boeken laat Leo een prachtig boek van de schilder Willem Witsen zien en een van de fotograaf Jacob Olie. Of hij een favoriet boek heeft? 'Dat vind ik moeilijk te zeggen, misschien deze.' Hij laat 'De verzameling van Eeghen' zien. 'Maar ook alles van Geert Mak is bijzonder interessant.' Ook 'De grote uitleg van Amsterdam', een boek over stadsontwikkeling in de 17e eeuw bevindt zich in het rijtje van favorieten. De laatste aanwinst is 'Rozen en tomaten', gekocht op de Noordermarkt.

De aankoop van boeken
Veel boeken vindt Leo op marktkraampjes en in kringloopwinkels. Maar als hij ergens speciaal zijn zinnen op heeft gezet, zoals 'De verzameling van Eeghen', dan koopt hij het nieuw. Altijd bezoekt hij markten zoals Boeken aan de Amstel en Boeken op de Dam. Het gaat hem aan het hart dat het boek op z'n retour lijkt, maar 'ik denk dat er altijd ruimte zal blijven voor echte boekwinkels. Een winkel waar je rustig even kan lezen, kopje koffie erbij en het boek in de hand.' Geen e-reader voor Leo dus. Hij houdt van oude boeken, maar als een boek half uit elkaar valt dan koopt hij het niet. Een boek laten restaureren, heeft hij nog nooit gedaan. Maar hij sluit die mogelijkheid niet uit als een boek uniek is. 'Een miskoop heb ik nooit gedaan. Alhoewel, ik kocht eens een boekje en thuis bleek dat ik het al had. En als een boek duur is, kan het best zijn dat ik het er voor over heb.'

Grote wens
Eén wens heeft hij nog wel: het boek 'Kaarten van Amsterdam'. Een boek vol plattegronden van de stad, een vrij duur boek. Het ligt (nog) niet op de markt. Even geduld dus nog. Maar het verlanglijstje van een verzamelaar is nooit leeg. Soms koopt hij boeken op internet waar veel goede boeken worden aangeboden. De verzameling boeken over Amsterdam, zeven strekkende meter. Eens zullen ze ook gecatalogiseerd en beschreven zijn. Een toekomstplan.

Verzamelaars boeken amsterdam