Deel 3 in de serie Democratie & cocaïne: Geen enkele schaamte, louter arrogantie van de macht.
sandeh democratie en cocaine

Vuile was niet buiten hangen
'Dit is de ergste fraude ooit bij het stadsdeel Zuidoost, de situatie bij de Reiniging is totaal verziekt en er heerst een angstcultuur. Wij hadden het kunnen weten, maar het rapport over een eerdere fraude is onder de pet gebleven.' Dit zijn stevige uitspraken van Tjeerd Herrema (PvdA), voorzitter van het dagelijks bestuur van het stadsdeel Zuidoost.
De heer Herrema had eigenlijk geen zin om mij antwoord te geven in deze affaire. Zijn eerste wedervraag bij ons gesprek was dan ook: 'Waarom wilt u dit weten?' Mijn antwoord was dat ik wil weten wat er aan de hand is bij de Reiniging en dat de antwoorden hierover ook aangeven hoe groot het democratisch gehalte bij het bestuur van Zuidoost is. Vanaf het begin van mijn onderzoek stuitte ik op een muur van onwil bij het stadsdeel. 'Wij gaan de vuile was echt niet buiten hangen,' was de reactie van de baliemedewerkster bij mijn eerste bezoek. De toon was gezet.
Wat is er aan de hand bij de Reiniging en hoe is deze affaire aan het licht gekomen?

Corruptie en machtsmisbruik
Op de laatste zondag van januari 2013 plofte een dikke envelop met een brief van vijf kantjes op de mat bij deelraadlid Henk de Boer (CDA). Zijn reactie: 'Elke zin was schokkend, ik schrok me te pletter.' Deze lange brief met misstanden bij de afdeling Reiniging, slechts met initialen ondertekend, bracht de heer De Boer naar voorzitter Herrema zodat het stadsdeelbestuur, kort voordat een artikel hierover in Het Parool uitkwam, een eigen persbericht uitbracht. De gemelde misstanden zijn:

  • leidinggevende dame van de stadsreiniging, N.M., laat het personeel haar inboedel verhuizen;
  • wie niet meewerkt, bedreigt zij met ontslag;
  • mevrouw N.M. schakelt bedrijven in om gratis bij haar thuis te klussen;
  • drinkgelagen op kosten van de kleine kas;
  • cocaïnegebruik en -handel op de werkvloer;
  • plichtsverzuim en misbruik van positie;
  • angstcultuur veroorzaakt door N.M.

De klokken luiden
De heer De Boer is de enige die mij uitgebreid uit de doeken doet wat er aan de hand is. In het kerkgebouw waar hij werkt, vertelt hij mij tussen de bedrijven door – bij een uitvaart die op dat moment plaatsvindt, luidt hij de klokken – dat de Reiniging de meest kwetsbare afdeling binnen de gemeente is. 'Normaliter houdt een ploegbaas toezicht op werkgroepen van vier à vijf man, maar die is er ook niet altijd.' Het bureau 'Integriteitsschendingen Amsterdam' heeft de zaak onderzocht en heeft als bewezen verklaard dat mevrouw N.M. als hoofd van de Reiniging bedrijven heeft ingeschakeld om bij haar thuis, na een verhuizing, klussen te doen. 'Ik weet niet wat dat gekost heeft of waar de rekening is heen gegaan,' aldus De Boer. De vraag of haar huis is opgeknapt met belastinggeld of dat bedrijven zich via omkoping een sterkere positie bij het stadsdeel wilden verwerven, is niet duidelijk. Voorzitter Herrema zei desgevraagd in de raad dat de affaire het stadsdeel geen geld heeft gekost, terwijl hij tegen mij zei dat hij niets wist over deze geldstromen. Gek, terwijl geld toch altijd de spil is waar alles om draait: wat heeft de fraude het stadsdeel gekost aan verloren uren, aan onrust op de werkvloer en aan directe kosten?

Bedrijfsrecherche
Deelraadlid De Boer vertelt dat er in 2009 ook sprake was van fraude bij de Reiniging, 'maar dat was kruimelwerk vergeleken met deze zaak'. Het rapport hierover, opgesteld door Hoffmann bedrijfsrecherche, is in een diepe la verdwenen, wachtend op de volgend misstap, in 2013 dus.
De oplossing die De Boer aandraagt, is dat er een goede manager bij de Reiniging wordt aangesteld, eentje die lang blijft, en niet iemand die hopt van stadsdeel naar stadsdeel. Ook bij deze fraude zal onderzoek worden uitgevoerd, dit keer door emeritus hoogleraar beleidswetenschap Hans van den Heuvel. Zal ook dit rapport in een la verdwijnen of leert het Stadsdeelbestuur er nu wel iets van?

Terug naar Herrema
We hebben te maken met de grootste fraude ooit bij het stadsdeel. Dus ik vraag in ons gehaaste gesprek aan voorzitter Herrema wat deze affaire met hem persoonlijk heeft gedaan. 'We zijn bezig met een plan van aanpak, er is straks een betere dienst, we gaan beter kijken wat er mis is,' zijn de keurige, afstandelijke antwoorden. Ik vraag nogmaals naar zijn emoties, maar die komen niet. Ook geen woord van schaamte, van spijtbetuigingen jegens de bevolking van Zuidoost en uiteraard geen spoor van een overweging om op te stappen.

'Doet u nog zaken met de vier frauderende firma's?' vraag ik? 'Zeker wel. Ik sluit die firma's pas uit als N.M. veroordeeld is door de rechter.' Herrema geeft niet aan of N.M. in een strafzaak voor de rechter wordt gebracht. Nu weet ik dat het stadsdeel nog steeds zaken doet met corrupte firma's. Hierna geeft Herrema mij een stevige hand en duwt mij daarmee effectief zijn kantoor uit.

Wethouder Vyent liegt dat 'ie barst
De wethouder die direct verantwoordelijk is voor de Reiniging, de heer U. Vyent (GroenLinks) blijkt uit te blinken in nietszeggende en misleidende communicatie. In een kort gesprek op 2 september 2013 met hem vroeg ik of N.M. ontslagen was en of er aangifte tegen haar was gedaan. Vyent zei dat beide zaken overwogen werden: 'Daar gaan we over praten met de raad.' Later bleek dat N.M. twee maanden vóór ons gesprekje ontslagen was op 1 juli en dat er op 3 juli aangifte tegen haar was gedaan. Graag zou ik wethouder Vyent willen vragen waarom hij uitspraken in strijd met de feiten heeft gedaan – oftewel dat 'ie liegt dat 'ie barst – maar hij wil mij niet meer spreken, ondanks een toegezegd interview. Ook deze wethouder overweegt niet om af te treden.

Democratie?
Elke week ploft bij mij 'Zuidoost.' op de mat, de blije roeptoeter van het stadsdeelbestuur. Over deze grote fraude-affaire las ik slechts 14 (VEERTIEN!) regels op 3 maart. Ik citeer Zuidoost.: "De brief (gericht aan deelraadlid de Boer - S.) is ook in handen gekomen van Het Parool die er meteen een groot stuk aan wijdde." Voelt u de insinuatie? Dat Parool toch, zo maar een groot stuk aan iets wijden, terwijl er vast niets aan de hand is.
Bij al mijn vragen aan de voorzitter Herrema, wethouder Vyent en voorlichtster Renardel werd vaak gezegd: 'Het staat op internet en lees de media maar.' Lang zocht ik op de website van Zuidoost, maar ik vond slechts twee summiere persberichten. Inmiddels ben ik zover ingevoerd dat ik alle zoektermen kan invoeren (Integriteit, BIA, afdeling Uitvoering, etc.) maar het zoekresultaat is nul-komma-nul. Er staat echt niks. De website is een doofpot en het verwijzen naar een website is net zoiets als zeggen: 'Rot op, het gaat je geen moer aan.' Verwijzen naar de media is ook al een zwaktebod. Heel, heel misschien komt er nog een stukje in Zuidoost., aldus Herrema.

Burgers blijven onwetend
In de tweewekelijkse spreekbuis van het stadsdeelbestuur stond en staat geen woord over de beschuldigingen, over de bewezen misstanden, over excuses van het bestuur, over de pogingen om de situatie bij de Reiniging te verbeteren, over ontslag van en aangifte tegen N.M., over nieuw onderzoek en over de relatie met de frauderende bedrijven. Kortom, geen enkele schaamte, louter arrogantie van de macht, het is maar dat u het weet.

Conclusie? Ik ben erg teleurgesteld in het democratisch gehalte van ons stadsdeel, maar gelukkig wordt nog wel elke week mijn kliko keurig geleegd.