Zoals bekend, de werkzaamheden vloeien voort uit de verbreding van de A9. Daarvoor worden enkele waterlopen gedempt en er komt veel meer asfalt in het gebied. Dat brengt de noodzaak mee voor het vergroten van het wateroppervlak. Bij heftige regenval kan de polder het water dan tijdelijk opvangen, voordat het door het gemaal naar de ringvaart wordt gepompt. Aangezien meerdere polders op dezelfde ringvaart lozen, is harder en vaker pompen geen oplossing, de ringvaart zou immers even hard overstromen. Binnen het peilvak 21 (Bijlmer) is om verschillende redenen de Bijlmerweide aangewezen als het gebied waar het extra wateroppervlak gemaakt moet worden. Het gaat om een oppervlakte van ongeveer vier voetbalvelden (2,2 ha), waarbij de wateropslag gedeeltelijk plaatsvindt in zogeheten plas-drasterreinen. Als het goed is, en als het onderhoud blijvend goed wordt uitgevoerd, ontstaat zo een win-winsituatie: het gebied wordt veelzijdiger en interessanter, de biodiversiteit neemt toe en tegelijkertijd wordt het waterprobleem opgelost.
bijlmerweide op de schop-8

De aannemer
De aannemer die het werk gaat uitvoeren en de eerste jaren het onderhoud gaat doen, heet Hofmeier Civiel- en Cultuurtechniek en is afkomstig uit Voorst, in de buurt van Apeldoorn (www.hofmeier.info). Deze aannemer is een onderaannemer van KWS. Dat is de wegenbouwer die de aanbesteding gewonnen heeft die het stadsdeel had uitgeschreven. Hofmeier is dus de uitvoerende partij als het gaat om het graven van de watergangen, maar is coördinerende partij als het gaat om de aanleg van de nieuwe bruggen (daarover later meer). De aannemer, bij monde van mede-eigenaar Meijerhof (geen verschrijving!) zette zich neer als een aannemer met groene vingers. Ze hebben meerdere opdrachten uitgevoerd voor organisaties als Natuurmonumenten en Het Geldersch Landschap en de medewerkers beschikken over de vereiste Eco-certificaten. Meerdere malen gebruikten Meijerhof en zijn collega's de term 'uw achtertuin', om ermee aan te geven dat ze goed door hebben dat de Bijlmerweide voor veel bewoners een waardevol gebied is en dat velen van hen de aannemer in eerste instantie toch als indringer zullen zien.

Wat gaat er gebeuren?
Er gaat in ieder geval gegraven worden langs een groot aantal waterranden. De vrijgekomen grond wordt afgevoerd, via de fietspaden en de provinciale weg, en wordt gestort op een aantal terreinen, die min of meer grenzen aan de provinciale weg (de voetbalvelden, het hooiland bij de kinderboerderij, het weiland tegenover de kinderboerderij, het 'berenklauwenveld', en het veld tegen het talud van de A9).
De hoeveelheid grond die gestort wordt, verschilt van veld tot veld. Bij de kinderboerderij en de voetbalvelden gaat het om dertig tot vijftig centimeter, bij het 'bereklauwenveld' gaat het om beduidend meer. De aannemer heeft wel toegezegd dat de grond daar taludvormig wordt opgebracht: weinig grond aan de randen – om de bestaande bomen te sparen – en vervolgens oplopend tot aan het zandlichaam.
De aannemer zegt op zo'n manier te gaan graven dat er zo min mogelijk schade aan het blijvende bos wordt aangericht. Dat doen ze door als het ware achteruitkruipend de oevers af te graven. Met andere woorden, de plaats waarop de graafmachine staat, wordt even later zelf weer afgegraven. Eén van de vragen die gesteld werden tijdens de avond ging over 'werken vanaf het water'. Dit begrip blijkt wel van toepassing te zijn op het onderhoud straks, maar niet op de fase van het graven. Hofmeier legde beeldend uit dat dat erg onpraktisch zou zijn in verband met de noodzaak om de hele zaak te moeten gaan stutten.

Nieuwe oevers
Er worden dus nieuwe oevers gemaakt, vaak glooiend, maar waar de oevers op het noorden liggen wordt een nieuwe vaste beschoeiing aangebracht. Het komt er in ieder geval op neer dat de meeste waterlopen verbreed zullen worden.
Een bijzonder element in de werkzaamheden is de ijsvogelwand. Deze komt te staan tegenover de steiger in zone 1 (zie de kaart hiernaast). Ook op andere plaatsen wordt, in zone 4 bijvoorbeeld, gekeken naar mogelijkheden om de ijsvogels het leven iets gemakkelijker te maken.
Na de graafwerkzaamheden worden de natuurvriendelijke oevers opnieuw beplant, gedeeltelijk door matten aan te leggen met daarin voorgekweekte waterplanten. Dit herbeplanten gebeurt op circa 30% van de oevers, in de rest moet de natuur het zelf doen. Of dit met het oog op de flora succesvol wordt, is nog niet zeker, want het gaat hier om een absolute lekkernij voor watervogels. In het Bijlmerpark hebben ze er destijds ruimschoots van genoten.

Zones
Zoals de kaart laat zien, is het gebied in zes zones verdeeld waarin achtereenvolgens gewerkt gaat worden. Volgens het plan van de aannemer wordt het werk in zones met een lager nummer afgemaakt voordat er naar een nieuwe zone wordt overgestapt. De planning is ruwweg: de eerste vier zones in de zomer, en de laatste twee in de herfst. Tijdens de werkzaamheden worden de zones overigens niet afgesloten; wel kan het zijn dat bepaalde paden tijdelijk niet (goed) toegankelijk zijn.
Nog een bijzonderheid van de zones is dat er per zone een ecologische schouw plaatsvindt: pas na deze schouw mag met de werkzaamheden begonnen worden. Worden er beschermde plantensoorten (rietorchis, dotterbloem, vogelmelk) aangetroffen, dan worden deze overgeplaatst naar een ander gebied. Bij dit schouwen zullen telkens leden van de Adviesgroep Waterberging Bijlmerweide aanwezig zijn.

Nieuwe bruggen
De bruggen in de Bijlmerweide hebben hun beste tijd gehad. Door het verbreden van veel watergangen zouden op veel situaties aanpassingen nodig zijn, en daarom werd het moment rijp geacht om in één moeite door alle bruggen te vervangen.
Tijdens de bewonersavond in december 2013 zijn meerdere varianten gepresenteerd. Uiteindelijk ging de meerderheid van de stemmen naar het hier afgebeelde ontwerp. De leuningen worden uitgevoerd in een bepaald soort staal, waarop – naar men zegt – graffiti niet blijvend achterblijft. Onder de leuningen worden metalen draden gespannen, waardoor de brug een ranke uitstraling krijgt.

Namens de Adviesgroep Waterberging Bijlmerweide,
Reynout van der Poel